ภูเขาไฟเมานาเคอา ภูเขาสูงที่สุดในโลก และสูงกว่ายอดเขาเอเวอเรสต์

ภูเขาไฟ Mauna Kea ของฮาวาย (มุมมองจากมหาสมุทร)

ภูเขาไฟเมานาเคอา

ภูเขาไฟเมานาเคอา (Mauna Kea) เป็นภูเขาไฟที่ดับสนิทแล้วบนเกาะฮาวาย ตั้งอยู่ในรัฐฮาวาย สหรัฐอเมริกา เป็นภูเขาหนึ่งในห้าลูกที่ประกอบกันเป็นเกาะฮาวาย โดยภูเขาอีกสี่ลูก คือ ภูเขาไฟโคฮาลา ภูเขาไฟฮูอาลาไล ภูเขาไฟเมานาโลอา ภูเขาไฟคีเลาเวอา

เมานาเคอามีความสูงวัดจากระดับน้ำทะเล 13,803 ฟุต หรือ 4,207.3 เมตร เหนือระดับน้ำทะเล ทำให้เป็นจุดที่สูงที่สุดในฮาวาย และเป็นเกาะที่มีจุดสูงสุดเป็นอันดับสอง รองจากเกาะนิวกินี ซึ่งเป็นเกาะเขตร้อนที่ใหญ่ที่สุดในโลกที่มียอดเขาสูงกว่าหลายยอดเขา ยอดเขาเมานาเคอาสูงกว่ายอดเขาเมานาโลอา (Mauna Loa) ประมาณ 125 ฟุต (38 เมตร) ภูเขาไฟเมานาเคอามีความโดดเด่นทางภูมิประเทศอย่างผิดปกติในแง่ของความสูง โดยความสูงจากระดับน้ำทะเลเป็นอันดับที่ 15 ของโลกในบรรดาภูเขาต่างๆ โดยมีความสูงที่ 4,207.3 เมตร (13,803 ฟุต) และความสูงจากใต้ทะเลอยู่ที่ 9,330 เมตร (30,610 ฟุต) ซึ่งสูงที่สุดในโลก และสูงกว่ายอดเขาเอเวอเรสต์ ความสูงที่แห้งแล้งนี้สูงกว่าความสูงของเอเวอเรสต์เหนือระดับน้ำทะเลที่ 8,848.86 เมตร (29,032 ฟุต) และบางหน่วยงานระบุว่าภูเขาไฟเมานาเคอาเป็นภูเขาที่สูงที่สุดในโลกเมื่อพิจารณาจากฐานใต้น้ำภูเขาไฟเมานาเคอาอยู่ในอันดับที่ 8 ของความโดดเดี่ยวทางภูมิประเทศ

เมานาเคอาเป็นภาษาฮาวาย แปลว่า ภูเขาสีขาว เนื่องจากมีหิมะปกคลุมยอดเขาตลอดทั้งปี บนยอดเขามีทัศนวิสัยที่ดี เหมาะสำหรับการสังเกตการณ์ทางดาราศาสตร์ โดยมีกล้องดูดาวอยู่บนยอดเขาถึง 13 กล้องจากหลายประเทศ รวมทั้งหอดูดาวเคก 1 และ 2 (W.M.Keck Observatory) และกล้องวิทยุโทรทรรศน์หนึ่งในสิบกล้อง ที่ประกอบกันเป็น แถวลำดับเส้นฐานยาวมาก (VLBA) ของหอดูดาววิทยุแห่งชาติ (National Radio Astronomy Observatory - NRAO) สหรัฐอเมริกา

เมื่อวันที่ 15 ตุลาคม พ.ศ. 2549 เกิดแผ่นดินไหววัดความสั่นสะเทือนได้ 6.7 มาตราริกเตอร์ ทำให้เกิดความเสียหายต่อกล้องดูดาวจำนวนหนึ่งบนยอดเขา

ภูเขาไฟนี้มีอายุประมาณหนึ่งล้านปี และผ่านช่วงชีวิตที่มีพลังมากที่สุดเมื่อหลายแสนปีก่อน ในสภาพปัจจุบัน หลังยุคภูเขาไฟระเบิด ลาวาของภูเขาไฟมีความหนืดมากกว่าส่งผลให้มีลักษณะที่ชันกว่า การระเบิดของภูเขาไฟในระยะหลังทำให้ภูเขาไฟมีลักษณะขรุขระกว่าภูเขาไฟใกล้เคียงมาก เนื่องจากการก่อตัวของกรวยภูเขาไฟ การกระจายตัวของเขตรอยแยก การเกิดธารน้ำแข็งบนยอดเขา และการผุกร่อนจากลมค้าที่พัดผ่าน ภูเขาไฟเมานาเคอาปะทุครั้งล่าสุดเมื่อ 6,000 ถึง 4,000 ปีก่อน และปัจจุบันเชื่อกันว่าอยู่ในช่วงสงบนิ่ง

ในศาสนาฮาวายยอดเขาของเกาะฮาวายถือเป็นสถานที่ศักดิ์สิทธิ์ กฎหมายโบราณอนุญาตให้เฉพาะอาลีอี ระดับสูงเท่านั้น ที่จะขึ้นไปถึงยอดเขาได้ ชาวฮาวายโบราณที่อาศัยอยู่บนเนินเขาเมานาเคอาพึ่งพาป่าไม้อันกว้างใหญ่เพื่อเป็นอาหาร และขุดหินบะซอลต์ภูเขาไฟและธาร น้ำแข็งที่หนาแน่น บนเนินเขาเพื่อผลิตเครื่องมือเมื่อชาวยุโรปเดินทางมาถึงในช่วงปลายศตวรรษที่ 18 ผู้ตั้งถิ่นฐานได้นำวัว แกะ และสัตว์ป่าเข้ามา ซึ่งหลายชนิดกลายเป็นสัตว์ป่าและเริ่มทำลายสมดุลทางนิเวศวิทยาของภูเขาไฟ

เมานาเคอาสามารถแบ่งระบบนิเวศออกเป็นสามส่วน ได้แก่สภาพภูมิอากาศแบบอัลไพน์บนยอดเขา ป่า Sophora chrysophylla – Myoporum sandwicense (หรือ māmane–naio) บนเนินเขา และป่า Acacia koa – Metrosideros polymorpha ซึ่งปัจจุบันส่วนใหญ่ถูกถางโดยอุตสาหกรรมน้ำตาลในอดีตที่ฐานของภูเขาไฟ ในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา ความกังวลเกี่ยวกับความเสี่ยงของสายพันธุ์พื้นเมืองได้นำไปสู่คดีความที่บังคับให้กรมที่ดินและทรัพยากรธรรมชาติของฮาวายต้องทำงานเพื่อกำจัดสายพันธุ์สัตว์ป่าทั้งหมดบนภูเขาไฟ

ด้วยระดับความสูง สภาพแวดล้อมที่แห้งแล้ง และการไหลเวียนของอากาศที่เสถียร ยอดเขาเมานาเคอาจึงเป็นหนึ่งในสถานที่ที่ดีที่สุดในโลกสำหรับการสังเกตการณ์ทางดาราศาสตร์ นับตั้งแต่การสร้างถนนทางเข้าในปี พ.ศ. 2507 ได้มีการสร้างกล้องโทรทรรศน์ 13 ตัว ซึ่งได้รับทุนสนับสนุนจาก 11 ประเทศ ณ ยอดเขานี้หอดูดาวเมานาเคอาถูกใช้เพื่อการวิจัยทางวิทยาศาสตร์เกี่ยวกับคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้าและถือเป็นสิ่งอำนวยความสะดวกด้านนี้ที่ใหญ่ที่สุดในโลก การก่อสร้างบนภูมิประเทศที่ชาวฮาวายพื้นเมืองถือว่าศักดิ์สิทธิ์ยังคงเป็นประเด็นถกเถียงมาจนถึงทุกวันนี้

ภูเขาไฟเมานาเคอา ภูเขาสูงที่สุดในโลก และสูงกว่ายอดเขาเอเวอเรสต์

Maunakea หนึ่งในภูเขาไฟที่ประกอบเป็นเกาะฮาวาย เป็นภูเขาไฟโล่ที่ไม่ทำงานแล้ว และเป็นหนึ่งในภูเขาที่สูงที่สุดในโลก โดยมีความสูง 4,205 เมตร (13,786 ฟุต)

เป็นที่ตั้งของ Gemini North ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของหอดูดาว Gemini นานาชาติ ซึ่งดำเนินการโดย NOIRLab ของ NSF ยอดเขาเมานาเคอาเป็นสถานที่สังเกตการณ์ดาราศาสตร์ที่ยอดเยี่ยม ด้วยระดับความสูง ความชื้นต่ำ และตำแหน่งที่ตั้งที่ห่างไกลจากแสงไฟเมืองส่วนใหญ่ นอกจากนี้ยังตั้งอยู่เหนือเมฆในเขตร้อนชื้น ซึ่งสามารถบดบังทัศนียภาพของท้องฟ้า ยามค่ำคืนรอบๆ เกาะส่วนใหญ่มองเห็นเนินภูเขาไฟที่แห้งแล้งได้อย่างชัดเจน และหากซูมเข้าไปคุณจะเห็นกล้องโทรทรรศน์หลายตัว รวมถึง Gemini North บนยอดเขาที่ปกคลุมไปด้วยหิมะ

ภูเขาไฟเมานาเคอา ภูเขาสูงที่สุดในโลก และสูงกว่ายอดเขาเอเวอเรสต์

พระอาทิตย์ตกเหนือกล้องโทรทรรศน์สี่ตัวของหอดูดาวเมานาเคอา
จากซ้ายไปขวา: กล้องโทรทรรศน์ซูบารุ กล้องโทรทรรศน์เค็ก 1 และ 2 และศูนย์กล้องโทรทรรศน์อินฟราเรดของนาซา

เดวิด ดักลาสนักพฤกษศาสตร์ชาวสก็อตแลนด์ผู้เสียชีวิตบนภูเขาไฟเมานาเคอาในปี พ.ศ. 2377