พระเจ้า ๕๐๐ ชาติ เรื่องที่ ๒๔๑ : ศิษย์ดื้อ

พระเจ้า ๕๐๐ ชาติ เรื่องที่ ๒๔๑ มิตตามิตตชาดก
ศิษย์ดื้อ

ในสมัยพระเจ้ามคธพระองค์หนึ่ง ครองราชสมบัติอยู่ในพระนครราชคฤห์
พระโพธิสัตว์เป็นฤๅษีบวชอยู่ในป่าหิมพานต์ และเป็นอาจารย์ของฤๅษีทั้งหลาย
มีศิษย์ของพระฤๅษีคนหนึ่ง ไม่เชื่อฟังคำสอนของพระอาจารย์ ได้เลี้ยงลูกช้างไว้ ๑ ตัว ทั้ง ๆ ที่อาจารย์ห้ามปราม เขาคอยหาผลไม้มาให้กินอย่างดีจนเติบใหญ่ ด้วยความเป็นสัตว์ที่ไม่เชื่อง ช้างจึงเหยียบลูกศิษย์ของพระอาจารย์ตาย ด้วยความสงสัยพวกฤๅษีได้ถามพระอาจารย์ว่า
“ท่านอาจารย์! ความเป็นมิตรกับความเป็นศัตรู เราจะรู้ได้ไง”
พระอาจารย์ตอบว่า
“ศัตรูนั้นเห็นแล้วไม่ยิ้มแย้ม ไม่ยินดี ทำหน้าบึ้งตึง ไม่แลดู อาการแบบนี้แหละศัตรู ส่วนความเป็นมิตรจะตรงกันข้าม พอเห็นหน้าจะยิ้มแย้ม พูดจาไพเราะ สบตากัน มองกัน ไม่หลบตา”

ธรรมนิทานชาดกเรื่องนี้สอนให้รู้ว่า
“เราต้องรู้ทันศัตรู และรู้ทันมิตรด้วยเช่นเดียวกัน”

พุทธศาสนสุภาษิตประจำเรื่องนี้สอนให้รู้ว่า
สงฺเกเถว อมิตฺตสฺมึ มิตฺตสฺมิมฺปิ น วิสฺสเส
ควรระแวงคนที่มิใช่มิตรให้ดี แม้ในมิตรเองก็ไม่ควรไว้วางใจ (๒๗/๑๘๐)

คัดจาก : หนังสือ พระเจ้า ๕๐๐ ชาติ ฉบับสมบูรณ์ / จัดพิมพ์เพื่อเผยแพร่พระพุทธศาสนาขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า โดยสถาบันบันลือธรรม