พระเจ้า ๕๐๐ ชาติ เรื่องที่ ๒๓๗ ขันติวัณณชาดก : พระราชา อำมาตย์ และพระสนม

พระเจ้า ๕๐๐ ชาติ เรื่องที่ ๒๓๗ ขันติวัณณชาดก
พระราชา อำมาตย์ และพระสนม

มีพระราชาพระองค์หนึ่ง พระนามว่า พระเจ้าพรหมทัต ครองราชสมบัติในกรุงพาราณสี แคว้นกาสี มีอำมาตย์คนหนึ่งเป็นคนทำงานดี ขยันขันแข็ง ทำประโยชน์ให้กับบ้านเมืองมากมาย แต่มีนิสัยเจ้าชู้จนแอบเป็นชู้กับพระสนมของพระราชา พระราชาทรงทราบเรื่องนี้ก็ทรงมีพระทัยขุ่นมัว ไม่เป็นอันทำอะไร แต่ก็ต้องอดทนเก็บไว้ในพระทัยเพียงผู้เดียว ไม่ลงอาญาอำมาตย์ เพราะเขาเป็นผู้ทำประโยชน์แก่บ้านเมือง ที่บ้านของอำมาตย์ มีคนใช้ลักลอบเป็นชู้กับคนในครอบครัว เมื่อเรื่องถึงหูเขา ๆ ก็โมโหจนเลือดขึ้นหน้า ถึงกับพาไปเข้าเฝ้าพระราชาให้พระองค์ทรงลงโทษ เขาได้กราบทูลว่า “ขอเดชะ! ชายผู้นี้มีความผิดใหญ่หลวงนัก ลับลอบเป็นชู้กับคนในครอบครัวของข้าพระองค์ แต่เขาเป็นคนใช้ที่ทำงานดีมาตลอด ขยันขันแข็งเอาการเอางาน ไม่เคยปริปากบ่นแม้แต่ครั้งเดียว ขอพระองค์ทรงลงอาญาแก่ชายชั่วผู้นี้ด้วยเถิด พระเจ้าข้า”
พระราชาทรงไตร่ตรองอยู่ครู่หนึ่งก็ตรัสว่า
“ในวังของเราก็มีคนประพฤติตนแบบคนใช้ของเจ้าเช่นกัน เรามองเห็นในความสามารถของเขาที่มีต่อบ้านเมืองมากมาย เราจึงต้องอดทนต่อพฤติกรรมของเขา โลกนี้ยากที่จะหาคนดีที่เพียบพร้อมสมบูรณ์ไปหมด คนสมบูรณ์แบบหายาก เราจึงสู้อดทนกับเรื่องแบบนี้มานาน”
อำมาตย์ได้ฟังพระราชดำรัสของพระราชารู้สึกละอายแก่ใจยิ่งนัก ให้นึกว่าตัวเขาเองก็มีพฤติกรรมไม่ต่างจากคนใช้ของตนแม้แต่น้อย นับแต่นั้นมาอำมาตย์ก็เลิกยุ่งกับพระสนมอย่างเด็ดขาด เลิกมีชู้อีกต่อไป ส่วนคนใช้ก็เกิดความสลดใจที่บังอาจเล่นชู้กับคนในครอบครัวของผู้มีพระคุณ กับทั้งเป็นการละเมิดศีลธรรมอย่างรุนแรงอีกด้วย จึงเลิกประพฤติดังกล่าว ทำตัวเป็นคนใช้ที่ดีต่อไป

ธรรมนิทานชาดกเรื่องนี้สอนให้รู้ว่า
“คนดีสมบูรณ์แบบหาได้ยาก ”

พุทธศาสนสุภาษิตประจำเรื่องนี้สอนให้รู้ว่า
ทุลฺลโภ องฺคสมฺปนฺโน ฯ
คนที่มีคุณสมบัติพร้อมทุกอย่าง หาได้ยาก (๒๗/๓๐๐)

คัดจาก : หนังสือ พระเจ้า ๕๐๐ ชาติ ฉบับสมบูรณ์ / จัดพิมพ์เพื่อเผยแพร่พระพุทธศาสนาขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า โดยสถาบันบันลือธรรม