ชาวกัมบูเอะ (Gambue people) กลุ่มชาติพันธุ์ในแอฟริกา

ชาวกัมบูเอะ
(Gambue people)
กลุ่มชาติพันธุ์ในแอฟริกา

ชาวกัมบูเอะ (Gambue people) ชาวกัมบูเอะมีประเพณีหลายอย่างร่วมกับเพื่อนบ้านทางเหนืออย่างชาวมูอิลาและชาวฮันดา เช่นเดียวกับพวกเขา ผู้หญิงชาวกัมบูเอะสวมสร้อยคอทำจากดินเหนียวประดับลูกปัดและจัดแต่งทรงผมเป็นรูปทรงซับซ้อนเพื่อแสดงสถานะการแต่งงาน เมื่อเทียบกับชาวมูอิลาแล้ว ชาวกัมบูเอะจะมีสร้อยคอขนาดเล็กกว่า ปัจจุบัน ชาวกัมบูเอะสามารถพบได้เฉพาะในหมู่บ้านห่างไกล และเครื่องแต่งกายแบบดั้งเดิมของชนเผ่าจะพบเห็นได้เฉพาะในคนรุ่นเก่าเท่านั้น เนื่องจากอิทธิพลของชาวฮัมบีซึ่งเป็นเพื่อนบ้านทางใต้ที่รับวัฒนธรรมตะวันตกอย่างมาก

ชาวกัมบูเอะพูดภาษาญานีกา มีประช่ากรประมาณ 25,000 คนอาศัยอยู่บริเวณเชิงเขาหินเล็กๆ ของที่ราบสูงฮุยลา และในที่ราบป่าทางตอนใต้ของชิเบีย (แองโกลา) ประกอบอาชีพเลี้ยงวัวและทำการเกษตรแบบยังชีพ การล่าสัตว์ยังคงปฏิบัติกันอยู่ในพื้นที่ป่า ช่างตีเหล็กของชาวมูกัมบูได้หายไปแล้ว ปัจจุบันพวกเขาซื้อจอบและมีดพร้าจากช่างตีเหล็กชาวซานที่อยู่ใกล้เคียงหรือจากตลาด ผู้หญิงชาวมูกัมบูยังคงสร้างและใช้ตะกร้าหวายและยุ้งฉาง ชาวมูกัมบูทุกคนต้องแสดงความเคารพต่อกษัตริย์ของตน กลุ่มชนเผ่าเกษตรกรรมในที่ราบสูงฮุยลาได้พัฒนาระบบกษัตริย์พื้นฐานเพื่อจัดโครงสร้างสังคม ภายใต้กษัตริย์มีที่ปรึกษาซึ่งติดต่อกับหัวหน้าเผ่าในท้องถิ่น และสภาผู้อาวุโสซึ่งควบคุมแต่ละกลุ่มประชากรของชาวมูกัมบู

สำหรับสตรีชาวกัมบูเอแบบดั้งเดิม ทรงผมมีความสำคัญและมีความหมายมาก สตรีชาวกัมบูเอจะเคลือบผมด้วยแป้งสีเหลืองมัสตาร์ดที่ทำจากหินสีเหลืองบดละเอียด ผสมกับมูลวัวและสมุนไพร นอกจากนี้ พวกเธอยังประดับผมด้วยลูกปัด สตรีชาวกัมบูเอ โดยเฉพาะผู้ที่มีอายุมากกว่าห้าสิบปี จะสวมสร้อยคอที่สวยงามเรียกว่า ‘มิสซังกา’ (missanga)

เมื่อแต่งงานแล้ว พวกเธอจะเริ่มสวมสร้อยคอลูกปัดหลายเส้นซ้อนกัน เรียกว่า ‘วิลันดา’ (vilanda) สตรีชาวกัมบูเอจะไม่ถอดสร้อยคอออก และพวกเธอยังต้องนอนหลับโดยสวมสร้อยคออยู่ พวกเธอยังใช้ที่รองศีรษะไม้ ซึ่งบางอันแกะสลักอย่างสวยงาม เพื่อปกป้องทรงผมของพวกเธอ

ปัจจุบัน มีเพียงคนรุ่นอาวุโสเท่านั้นที่ยังคงสวมเครื่องแต่งกายแบบดั้งเดิม ยกเว้นกลุ่มชาวกัมบูเอในพื้นที่ห่างไกลในจังหวัดคูเนเน ที่ยังคงพบเห็นหญิงสาวรุ่นใหม่ที่ยังคงไว้ทรงผมแบบดั้งเดิมที่ทำจากดินเหนียว ชาวกัมบูเอผสมผสานศาสนาแบบดั้งเดิมที่เกี่ยวข้องกับการบูชาวัวเข้ากับศาสนาคริสต์ ซึ่งกำลังแพร่หลายมากขึ้นในพื้นที่ใกล้ศูนย์กลางเมือง

ศิลปะและสถาปัตยกรรม
สังคมชาวไร่และเกษตรกรกลุ่มนี้สร้างยุ้งฉางจากพืชขนาดใหญ่ที่สุดในแอฟริกา ซึ่งเป็นผลงานศิลปะชนบทที่แท้จริง ผู้หญิงชาวกัมบูเป็นช่างฝีมือที่ดีและออกแบบเครื่องจักสานที่สวยงาม ทั้งสำหรับบริโภคเองและเพื่อจำหน่าย

ผู้ชายแกะสลักไม้รูปทรงกระบองสั้นๆ เรียกว่า ‘ปอร์ริโญส’ (porriños) ซึ่งเป็นสัญลักษณ์แห่งอำนาจในหมู่คนเลี้ยงสัตว์ทางตอนใต้ของแองโกลา ท่อดินเผา เครื่องประดับโลหะ สร้อยคอลูกปัดและดินเผา เป็นตัวอย่างอื่นๆ ของศิลปะกัมบู ในด้านสถาปัตยกรรม บ้านของชาวกัมบูคล้ายกับบ้านของชาวมูอิลา แต่เล็กกว่าเล็กน้อย และเมืองต่างๆ มีขนาดกะทัดรัดกว่า โดยมักล้อมรอบด้วยรั้วไม้ซุง

ความท้าทาย
ชาวกัมบูเป็นกลุ่มคนที่รู้จักน้อยที่สุดในที่ราบสูงฮุยลา เพื่อนบ้านของพวกเขา ได้แก่ ชาวฮันดา ชาวมูอิลา และชาวฮัมบี ดึงดูดความสนใจของนักท่องเที่ยวที่แสวงหาความงามอันน่าประทับใจ ซึ่งชาวกัมบูอาจไม่มี อย่างไรก็ตาม ชนเผ่านี้เป็นหนึ่งในชนเผ่าของแองโกลาที่สามารถรักษาขนบธรรมเนียมประเพณีของตนไว้ได้ดีที่สุด และรู้วิธีปรับตัวให้เข้ากับความท้าทายของยุคสมัยใหม่

source :
- humansworld.org - Photo Gallery: © Eva Colomer / Kenya - 2018
- 101lasttribes.com
Photo Gallery: © Jordi Zaragozà Anglès & Emili Bayona
Joan Riera - Anthropologist

570

580